Είσοδος

Ποιoς είναι online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 35 επισκέπτες και κανένα μέλος

Πού βρίσκεσαι:

Οικονομική κρίση και αναπηρία

Η οικονομική κρίση που σαρώνει τη Χώρα, αναμφίβολα, έχει δομικά χαρακτηριστικά που ξεπερνούν τα κοινωνικά στεγανά και βέβαια αυτό της αναπηρίας. Η τελευταία,  οριοθετημένη (αν όχι περιχαρακωμένη) από την εγγενή της ιδιότητα να συμμετέχει στην οικονομική διαδικασία -κυρίως- μόνον με ιδιότητα καταναλωτή, παράγει πλούτο, εξαιρούμενη από την κρατικά παρεμβατική λειτουργία της ανακατανομής του. Πράγματι, δύσκολα θα μπορούσε και ο πιο ανυποψίαστος πολίτης να παραβλέψει το γεγονός ότι ο ανάπηρος σ’ αυτόν τον τόπο έχει την μεταχείριση παρία, καθώς το πολιτικοοικονομικό σύστημα του επιφυλάσσει μιαν ιδιαίτερη -και πάντως ιδιοτελή- «στοργή»· άλλοτε φωτίζοντας την άχαρη ζωή του με εκτυφλωτικούς προβολείς «ενδιαφέροντος» κι άλλοτε παρορμίζοντας τα όνειρά του στην ερημία του υπό αμφισβήτηση, αν όχι αναίρεση, κράτους  πρόνοιας.

Στους ανέμελους καιρούς της δηλούμενης ευμάρειας οι πελατειακές εκλογικές σχέσεις επέβαλαν -λιγότερο ή περισσότερο, αναλόγως των πολιτικών προταγμάτων των εκάστοτε κρατούντων- τη θεσμική υλοποίηση της μετάβασης από το φιλελεύθερο κράτος δικαίου στο κοινωνικό κράτος δικαίου. Στην επιλογή αυτή ο ανάπηρος είχε μια θέση στον ήλιο, οιονεί προνομιακή στα μάτια των πολλών, ανεκτά προνοιακή στα μυαλά των συνειδητοποιημένων. Η αξίωσή του για νοσηλεία κρινόταν μάλλον ως εύλογη. Το αίτημά του για αποκατάσταση δεν ηχούσε υπερβολικό. Η παράκλησή του για κοινωνική ένταξη συναντούσε κάποιους -λίγους, πάντα- ευαίσθητους αποδέκτες. Κι όλα αυτά όχι βέβαια πάντα εξ αγαθής προαιρέσεως. Οι εξαιρέσεις υπάρχουν και είναι και αναγνωρίσιμες και προς έπαινον. Καθώς, όμως, τα κοινοτικά χρήματα εισοχετεύονταν στο δημόσιο ταμείο, ανάρρεαν στα θυλάκια των επιτήδειων, λίγων αναπηροπατέρων και πολλών αναπηροσωτήρων. Λογής-λογής προγράμματα, που θα έσωζαν τον ανάπηρο, επινοήθηκαν από ευφάνταστους, ακαδημαϊκούς και τεχνοκράτες, προς δόξα και πλουτισμό των εμπνευστών τους και πλήρη ευτελισμό των «ευεργετούμενων».

Το δημόσιο χρέος, η απροθυμία των κυρίως υπαιτίων της διόγκωσής του να συμμετάσχουν στον επιμερισμό της ευθύνης, άρα και της ζημίας, ανακάλεσε μνήμες παραδοχών του χομπσιανού μοντέλου για τη «φυσική κατάσταση», στην οποία «η ζωή του ανθρώπου είναι μοναχική, φτωχή, αποκρουστική, θηριώδης και σύντομη». Η κοινή πείρα έχει ήδη αποδεχθεί ως απολύτως λογικό η οικονομική κρίση να πλήξει  τους νέους και κοντά σ’ αυτούς τις γυναίκες και την τρίτη ηλικία. Τα κοινωνικά ανακλαστικά έθαψαν, ωστόσο, το γεγονός ότι η κρίση, πριν από όλους, έπληξε τους αναπήρους. Οι μηχανισμοί της κοινωνικής αυτορρύθμισης λειτούργησαν λυτρωτικά για την υποκριτική αγνόηση των εξαιρούμενων από τον απολογισμό της απώλειας. Στον μακρύ κατάλογο των χαμένων οι ανάπηροι δεν έχουν να εισφέρουν σταθμιστικές κρίσεις κόστους-οφέλους. Το κράτος πρόνοιας προϋποθέτει δημοσιονομικές δυνατότητες. Οι τελευταίες προσδιορίζουν το ρυθμιστικό του πεδίο. Τα άσυλα και τα ντεπώ των ανθρώπινων ψυχών δεν είναι μεγέθη, που συμμετέχουν στην αυτορρύθμιση. Δικαιολογία μόνον για την ισχνή κανονιστική ισχύ των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Σαράντης Κ. Ορφανουδάκης
Αναπλ. Καθηγητής Νομικής