Είσοδος

Ποιoς είναι online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 96 επισκέπτες και κανένα μέλος

Πού βρίσκεσαι:

13ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Αφιέρωμα στην αναπηρία στο 13ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

«Έτσι είμαι - Ανατρέποντας Προκαταλήψεις»
ο τίτλος του φετινού κεντρικού αφιερώματος στο 13ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, «Εικόνες του 21ου Αιώνα», που πραγματοποιήθηκε 11 - 20 Μαρτίου 2011, φέρνοντας σε πρώτο πλάνο άτομα με αναπτυξιακές και νοητικές ανεπάρκειες.

Στο αφιέρωμα προβλήθηκαν 30 ταινίες-ντοκιμαντέρ που προσκάλεσαν τους θεατές να γνωρίσουν τους ανθρώπους με αναπτυξιακά και νοητικά προβλήματα και να δουν τον κόσμο με τα δικά τους μάτια. Το αφιέρωμα πραγματεύτηκε τις συνυπάρχουσες αντιθέσεις που παρατηρούνται σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των αναπήρων: στερεότυπα, προκαταλήψεις, περιθωριοποίηση, άγχος, αγωνία και φόβος από τη μια πλευρά, αποδοχή, ένταξη και αγάπη από την άλλη.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 15/3/2011 μια ημερίδα με τη συμμετοχή σκηνοθετών - γονέων παιδιών με αναπηρίες και ανθρώπων με αναπηρία. Μέσα σε μια έντονη συναισθηματική φόρτιση που προκλήθηκε από συζητήσεις σχετικά με την κοινωνική ενσωμάτωση, εκφράστηκε η ανάγκη για συσπείρωση γονέων και ανθρώπων με αναπηρίες για την άσκηση πίεσης και τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους, μέσα σε μια κοινωνία προκαταλήψεων.

Το σημαντικότερο στοιχείο που αναδύθηκε μέσα από τη συζήτηση και την ανταλλαγή απόψεων, ήταν η μεγάλη διαφορά στάσης, φιλοσοφίας και αντιμετώπισης της αναπηρίας ανάμεσα στην ελληνική και στις ξένες κοινωνίες. Από την ελληνική πλευρά ακούστηκε ότι τα προβλήματα των αναπήρων και των οικογενειών τους θα επιλυθούν κυρίως από το κράτος. Αντίθετα από τη μεριά των ξένων εισηγητών φάνηκε να επικρατεί η στάση της προσωπικής κινητοποίησης και της ανάληψης ευθύνης των ίδιων των αναπήρων και των οικογενειών τους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και ο Νταν Χαμπίμπ (ΗΠΑ): «Επηρεάστε το γείτονά σας, το σχολείο, την κοινωνία, γιατί αυτό μπορεί να προκαλέσει την αλλαγή πολιτικής.»

Παρ’ όλες τις αντιθέσεις, ο κοινός τόπος των ομιλητών ήταν ότι η προσωπική εμπλοκή και εμπειρία με την αναπηρία τούς βοήθησε να ανατρέψουν τους φόβους και τις προκαταλήψεις τους.

Συζήτηση με την κα Έλενα Χριστοπούλου, υπεύθυνη συντονισμού και επιμέλειας του αφιερώματος στην αναπηρία.

Η Έλενα Χριστοπούλου σπούδασε θεωρία, ιστορία και κριτική κινηματογράφου και έκανε μεταπτυχιακό πάνω στο ντοκιμαντέρ. Εργάζεται για το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ τα τελευταία έξι χρόνια. Αυτό είναι το ενδέκατο φεστιβάλ στο οποίο συμμετέχει και έχει το συντονισμό και την επιμέλεια του κεντρικού αφιερώματος στην αναπηρία. Δεν έχει καμία προσωπική σχέση με την αναπηρία. Ωστόσο, όπως επισημαίνει και η ίδια: «είναι ό,τι καλύτερο έχω κάνει επαγγελματικά έως τώρα στη ζωή μου!!»

Τι σε κάνει να λες ότι αυτό είναι ό,τι καλύτερο έχεις κάνει επαγγελματικά έως τώρα στη ζωή σου;

Ένιωσα ότι τίποτε άλλο δεν με έχει γεμίσει περισσότερο στη ζωή μου, όσο η ενασχόλησή μου με το αφιέρωμα αυτό. Αρχικά, από τη διαδικασία της επιλογής των ταινιών συνέλεξα πληροφορίες για θέματα αναπηρίας και άρχισα να γνωρίζω ένα νέο περιβάλλον. Έχοντας ήδη τις δικές μου εικόνες μαζί με νέες πληροφορίες, άρχισα να μπαίνω σε μια πολύ παραγωγική «συνομιλία» με τον εαυτό μου: πώς βλέπω την αναπηρία, είμαι τόσο άνετη όσο νόμιζα, γιατί στενοχωριέμαι με αυτό που βλέπω. Στην πορεία άρχισα να νιώθω όμορφα και να πραγματοποιείται μια αλλαγή μέσα μου, την οποία ήθελα να μοιραστώ με τον κόσμο.

Στο εισαγωγικό σημείωμα, στο πρόγραμμα του αφιερώματος, αναφέρεις τη λέξη «φόβος». Για ποιο φόβο μιλάς;

Οι αντιδράσεις των ανθρώπων πηγάζουν από το φόβο. Όταν κάτι δεν το ξέρεις, το φοβάσαι. Όταν κάτι δεν ανταποκρίνεται στην αναπαράσταση που επικρατεί για την υγεία, τότε υπάρχει φόβος. Δεν βοηθούμε τους ανάπηρους ανθρώπους, όχι γιατί δεν είμαστε καλοί, αλλά γιατί φοβόμαστε. Όπως και εγώ, στην αρχή, αισθάνθηκα φοβισμένη και ανασφαλής, αλλά στη συνέχεια μαλάκωσα γνωρίζοντας το χώρο της αναπηρίας.

Πώς συμβαίνει η αλλαγή αυτή από το φόβο στο μαλάκωμα μέσω του ντοκιμαντέρ;

Μέσω της ενημέρωσης που γίνεται συνολικά. Γίνεται ενημέρωση σε ιατρικό επίπεδο. Επίσης βλέπεις τη ζωή του άλλου, τη συναισθηματική στήριξη, τις συνθήκες διαβίωσης και την ανταλλαγή θετικών συναισθημάτων, όπως η αγάπη. Και η αγάπη μαλακώνει. Κάτι άλλο είναι η απεικόνιση της προκατάληψης. Μπαίνεις ως θεατής στη διαδικασία να δεις τη στάση που και εσύ ο ίδιος μπορεί να κρατάς και έπειτα να την κρίνεις. Έτσι, μπορεί να αντιστραφεί και η δική σου οπτική γωνία. Και, τέλος, είναι τα συναισθήματα που σου δημιουργούνται και δεν μπορείς να τα κλωτσήσεις: έχεις φοβηθεί, έχεις αισθανθεί αγαλλίαση, έχεις αγαπήσει. Ταυτίζεσαι μ’ αυτό που βλέπεις και έχεις συναισθήματα που ενδεχομένως να μην είχες την ευκαιρία να τα ζήσεις σε άλλη περίπτωση.

Όλη αυτή την πορεία που μας περιγράφεις πιστεύεις ότι την μοιράστηκες;

Τη μοιράστηκα μέσα από τις ταινίες και την ανοιχτή ημερίδα. Είχα την ευκαιρία να προτείνω το αφιέρωμα ως κάτι διαφορετικό, κάτι άλλο, κάτι καινούργιο που έχει να δώσει πολλά, όχι μόνο στους άμεσα ενδιαφερόμενους αλλά και στο ευρύτερο κοινό της πόλης.

Η ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του αφιερώματος, ήταν μια ευκαιρία επικοινωνίας και ανταλλαγής ζητημάτων γύρω από την αναπηρία;

Ναι, σαφέστατα! Όλες οι μαρτυρίες και οι τοποθετήσεις ήταν πολύ ειλικρινείς, κάτι το οποίο δημιούργησε μεγάλη συναισθηματική φόρτιση. Δόθηκαν πληροφορίες για το πώς είναι να ζεις μ’ ένα παιδί με αναπηρία και ποια είναι τα προβλήματα σε καθημερινό επίπεδο για τον ανάπηρο και την οικογένειά του. Ήταν ένας πολύ ζωντανός και αυθεντικός διάλογος μεταξύ αναπήρων και συγγενών τους και του ευρύτερου κοινού. Ομολογήθηκαν συναισθήματα, σκέψεις, προβληματισμοί…
Μέσα από την ημερίδα αναδύθηκαν διαφορετικές οπτικές των γονέων-σκηνοθετών για το πώς βιώνουν την αναπηρία.
Η στάση γύρω από την αναπηρία διαφέρει κατά πολύ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, κάτι το οποίο αποτυπώνεται στα ντοκιμαντέρ και στις συζητήσεις που έγιναν στην ημερίδα. Όταν ο ξένος σκηνοθέτης αναφέρει μια πραγματικότητα πολύ δεδομένη γι' αυτόν και ο Έλληνας ακούγοντάς τον, σκέφτεται ότι δε μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο, τότε βλέπουμε πως υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα στην αντιμετώπιση της αναπηρίας μεταξύ των διάφορων κοινωνιών.
Επίσης, υπάρχει διαφορά στον τρόπο προσέγγισης, παρουσίασης και αντιμετώπισης της αναπηρίας μεταξύ ελληνικής και ξένων κοινωνιών, καθώς στην Ελλάδα παλεύουμε για πράγματα που στο εξωτερικό είναι αυτονόητα και έχουν κατακτηθεί μέσα από αγώνες, χρόνια πριν. Έτσι οι ξένοι μπορούν να αστειευτούν με την αναπηρία, ακόμα και να αυτοσαρκαστούν, έχοντας διαφορετικό τόνο και ύφος, ενώ οι Έλληνες βάζουν μπροστά το προσωπικό τους δράμα δείχνοντας θυμό, συγκίνηση, θλίψη και απογοήτευση.

Δηλαδή η αίσθηση που αποκόμισες από την ημερίδα ήταν ότι υπάρχει απαισιοδοξία στην Ελλάδα σχετικά με την αναπηρία;

Σαφώς και όχι. Ακούστηκαν και φωνές γονέων, οι οποίοι δε δηλώνουν παραίτηση και δεν τα βλέπουν όλα μίζερα. Υπήρξαν εκπαιδευτικοί που εργάζονται σε ξενώνες, οι οποίοι είναι πολύ ευχαριστημένοι με τη δουλειά τους. Αυτό έπρεπε να ακουστεί.

Πώς δέχτηκε ο κόσμος το αφιέρωμα στην αναπηρία;

Μου έκανε εντύπωση η τόσο μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου. Υπάρχει «δίψα». Το κοινό αγκάλιασε το φεστιβάλ και συμμετείχε ενεργά στις εκδηλώσεις του. Πολλοί ζήτησαν την προβολή των ταινιών σε γενικά σχολεία, την πραγματοποίηση ημερίδων και συζητήσεων γύρω από την αναπηρία, την ενεργή συμμετοχή και εμπλοκή τους σε μετέπειτα δράσεις.

Θα γίνει κάποια άλλη δράση σε σχέση με την αναπηρία μετά το πέρας του φεστιβάλ;

Ήδη υπάρχουν συζητήσεις και σκέψεις γι' αυτό και εγώ θα το προσπαθήσω, όσο περνάει από το χέρι μου.
Η συγκεκριμένη απάντηση της κας Έλενας Χριστοπούλου αποτέλεσε το επιστέγασμα της ευχάριστης συνάντησής μας, αφήνοντάς μας την αίσθηση της συνέχειας σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης του κοινού σε ζητήματα γύρω από την αναπηρία μέσω της τέχνης του ντοκιμαντέρ.

Αγγελική Μπιτζαράκη
Αναστάσης Πουλής
Βασιλική Ιωαννίδου