ένωση για τη συμβολή στην ποιότητα

ζωής των ανθρώπων με αναπηρία

Είσοδος

Ποιoς είναι online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 34 επισκέπτες και κανένα μέλος

Ο Καραγκιόζης ως παιδαγωγικό εργαλείο στην ειδική εκπαίδευση 2/3 (τ. 2ο)

Μεγάλη χαρά, φεύγει ο φόβος και το άγχος, αλλάζει η οπτική

Γελούσαμε αφάνταστα

Γελούσαν όλα τα μέλη του σώματος μου

Γέλιο τρελό με είχε συνεπάρει, απογειώθηκα, γέλαγα συνέχεια μέχρι το πρωί

Χαίρεται η καρδιά μου

Αισθάνομαι σαν να πετάω στον αέρα

Ξεχνούσα όσα με αγχώνουν και έφευγα στο τέλος με μια πολύ ευχάριστη διάθεση

Σας εκλιπαρώ να παίξτε λίγο καραγκιόζη, έτσι, να χαρεί λίγο η καρδιά μου

Πώς σας φαίνεται που, ενώ πριν έκλαιγα και ήμουν στεναχωρημένη, τώρα είμαι χαρούμενη χάρις στον Καραγκιόζη;

Γίνεσαι διαθέσιμος και ανοιχτός να μπεις στην οπτική του άλλου

Με τη γελοιοποίηση ελαφρύνεται και αντιμετωπίζεται καλύτερα μια δυσάρεστη κατάσταση

Βλέπεις τα πράγματα πιο αισιόδοξα

 

Αίσθημα απόλυτης ελευθερίας - ανάγκη για εκτόνωση

Μιλάς και διαχειρίζεσαι πράγματα αδιανόητα

Σου δίνει την δυνατότητα και την ελευθερία να δοκιμάσεις συμπεριφορές χωρίς να υπάρξουν αξιολογικές κρίσεις

Φανέρωσα τις σεξουαλικές μου επιθυμίες

Δυνατότητα να ξεσπάσω, να εκραγώ, να φανερώσω βίαια πράγματα

Είχα μια φλόγα, μια έκφραση, ένα συναίσθημα πολύ έντονο, μού ’βγαλε πολύ μεγάλη τρέλα. Αλλά αυτός ο καβγάς αντρών-γυναικών ήταν μεγάλη εκτόνωση, έτσι ένιωθα πολύ ωραία, παρόλο που βρίζαμε, ένιωθα πολύ μεγάλη ευχαρίστηση.

 

Ο ενθουσιασμός αυτών που παίζουν παρασέρνει και τους άλλους, ακόμα και όταν είναι διστακτικοί. Και παρότι ορισμένοι μπαίνουν για να σταματήσουν αυτό που συμβαίνει –επειδή αυτό εκπίπτει του κυρίαρχου κοινωνικού κώδικα συμπεριφοράς και ηθικής (θέματα με ξυλοδαρμούς ή ομαδικό έρωτα)- στο τέλος παρασύρονται, συμμετέχουν και οι ίδιοι και το ευχαριστιούνται.

Στο γυμνάσιο, το κοινό αίσθημα, το αισθητήριο του ακροατηρίου δεν απαγορεύει, αντίθετα αποδέχεται πλήρως κάθε συναίσθημα που εκφράζεται. Ο Καραγκιόζης διαμορφώνει ένα πλαίσιο, όπου κανείς μπορεί να ξεφύγει από τη συμβατική πραγματικότητα, τους κυρίαρχους κανόνες και τα πρέπει, να κινηθεί σε ευρύτερους χώρους και χρόνους και να ικανοποιήσει ακόμη και τις πιο μύχιες επιθυμίες του, χωρίς να δώσει λογαριασμό σε κανένα. Μπορεί να ανατρέψει κάθε σύμβαση και καθωσπρεπισμό, και τελικά να προσφέρει μια λυτρωτική απόδραση από τον ασφυκτικό κλοιό της λογικής στον απέραντο κόσμο της φαντασίας και του ονείρου.

 

Ανακάλυψη-συνειδητοποίηση του εαυτού, εκτίμηση και υπέρβασή του

Με έκανε να κοιτάξω μέσα μου και να σκέφτομαι για μένα

Μ’ έκανε ν’ αγαπώ απίστευτα τον εαυτό μου και να πιστεύω σ’ αυτόν

Καθαρίζει και γίνεταιγνήσιαη έκφραση μου

Πω πω, πώς έβγαλα όλα αυτά, όλα διαστροφές ήτανε, με εντυπωσίασε ο εαυτός μου, μου άρεσε και το ευχαριστήθηκα

Μου έβγαλε στην επιφάνεια πράγματα που έκρυβα

Βγήκα με πολύ πλούσια συναισθήματα και νιώθω πολύ δυνατός, power

Με κάνει παντοδύναμη

Με έκανε να μπαίνω μπροστά

 

Σε ένα κλίμα μέθεξης - έκστασης που δημιουργείται, ο μαθητής νιώθει παντοδύναμος και αλλάζει όπως θέλει τα πράγματα: η άρνηση ερωτικής ανταπόκρισης μετατρέπεται σε φλογερό έρωτα, η παθητικότητα απέναντι στα πρόσωπα εξουσίας σε αντίσταση. Με δική του πρωτοβουλία και ευθύνη ο μαθητής ενεργοποιείται, παρεμβαίνει, αστειεύεται, πειραματίζεται και ανατρέπει την πραγματικότητα. Την διαμορφώνει σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες και επιθυμίες, παίρνει την ευθύνη στα δρώμενα, υπερβαίνει τα θεσμοθετημένα, γελά και χαίρεται, η διάθεση του αλλάζει. Οι μαθητές συζητούν με τον εαυτό τους και τον συμπαίκτη τους. Εκφράζουν άμεσα την δυσαρέσκεια και την καταπίεση που νιώθουν, διαχειρίζονται οι ίδιοι καταστρεπτικές φαντασιώσεις, βγάζουν μπροστά τον εαυτό τους. Μέσω του παιχνιδιού με τον Καραγκιόζη, αναλαμβάνουν τα ίδια τα παιδιά την διαπραγμάτευση και διευθέτηση των μεταξύ τους σχέσεων.

 

Συνειδητοποίηση ορίων πραγματικού-φανταστικού, ανάπτυξη γνωστικών ικανοτήτων

Αφού δεν μπορούμε στη ζωή να εκφραζόμαστε έτσι, θεώρησα καλή ευκαιρία να μιλήσω στο παιχνίδι. Μόνο εδώ μου βγαίνει να βρίζω. Στο σπίτι δεν βρίζω, είμαι καλή κοπέλα. Απλά εδώ το κάνω για το παιχνίδι, όχι για μένα, δεν μου αρέσει, για το παιχνίδι.

Πλήρης συγκέντρωση προσοχής

Συνέχεια και ολοκλήρωση ενεργειών

Ο προφορικός λόγος γίνεται καθαρός

 

Ένταξη και εμπλοκή την ομάδα

Εκφράζεται μεγάλη επιθυμία συμμετοχής στο παιχνίδι

Βοηθά ανεπίγνωστα στην ένταξη στην ομάδα, παρασύρει τον φοβισμένο και επιφυλακτικό σε εμπλοκή

Εμπλέκεσαι χωρίς να το καταλάβεις και αφού μπεις είναι κάτι που σε παίρνει μόνο του, σπάζοντας κάθε έλεγχο

 

Είναι εντυπωσιακό το ξύλο που πέφτει και η βρισιές που εκστομίζονται από τους μαθητές, όταν βρίσκονται πίσω από το μπερντέ, η έκφραση ερωτισμού σε όλα τα επίπεδα και ο συνδυασμός τους. Παρατηρούμε μεγάλες ομοιότητες ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει με τους μαθητές στον Καραγκιόζη - με τον τρόπο που τον παίζουμε - και στα λαϊκά μας καρναβάλια.[1] Στην παράδοση του καρναβαλιού και του γκροτέσκου, το ραβδί ή το ρόπαλο ταυτίζεται συχνά με τον φαλλό, ο ξυλοδαρμός με τη σεξουαλική πράξη.

Η ωμή και αχαλίνωτη βωμολοχία και ελευθεροστομία του καρναβαλιού, με τον άμεσα ή έμμεσα γονιμοποιό συμβολισμό της, παρατηρείται πολύ συχνά στα έργα των μαθητών.

Υποθέτουμε πως όλος ο θυμός, η οργή λόγω της καταπίεσης, της απόρριψης, της απαξίωσης και της βίας που έχουν δεχτεί οι μαθητές βρίσκει διέξοδο μέσω του Καραγκιόζη. Και, είτε ζητούν από τον Καραγκιόζη να δείρει, όταν είναι θεατές, ή δέρνουν οι ίδιοι, όταν παίζουν. Γενικώς, «ή δέρνουν ή γαμούν ή γαμούν και δέρνουν».

Παντελής Μπιτζαράκης
ψυχολόγος στο 4ο ειδικό δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης


[1] Βλ. Γ. Κιουρτσάκης, «Καρναβάλι και Καραγκιόζης, Οι ρίζες και οι μεταμορφώσεις του λαϊκού γέλιου», Κέδρος, Αθήνα, 1985.